Ու էլի կզարթնի Լաոն...

21-րդ դարի 2011 թվականի սեպտեմբերի 21-ն է այսօր,ու այսօր իմ հայրենիքի ծննդյան օրն է։20 տարի առաջ այսօր իմ հայրենիքը փյունիկի նման վերծնվեց մոխիրներից ու ոտքերն այրելով կանգնեց նույն մոխիրների վրա։Ինչպես յուրաքանչյուր նորածին,նա նույնպես թույլ էր,ուներ խնամքի ու սիրո կարիք։Ու ստացավ նա այդ սերը։Ու կոչվեց նա Հայաստանի Երրորդ Հանրապետություն։Սակայն դժվարացավ նրա ճանապարհը։Շատ էին նրան ճիշտ ուղուց շեղողները,ապականողները,շատերն էին նրան փորձում թույնել ու դեպի վատը տրամադրել այս կամ այն պետության դեմ։Իսկ երբ հայրենիքս խոսել էլ սովորեց,հաճախ փորձեցին նրա ձայնն օգտագործել ի օգուտ ուրիշների։Հայրենիքս անփորձ էր,միամիտ,երբեմն խաբվեց,երբեմն գիտակցեց,այսօր էլ դեռևս տատանվում է,այսօր էլ նա ընդամենը 20 տարեկան է,դեռ մի քիչ միամիտ,մի քիչ ալարկոտ,դեռ հստակ չկողմնորոշված։Սակայն ծնողներին հույս ու հավատ ներշնչող յուրաքաչյուր զավակի նման լի է նպատակներով,երազանքներով  ու ցանկությամբ,ավելի լավը,ավելի գեղեցիկն ու ավելի արժանին դառնալու համար։Ավելի արժանի այն ծնողներին,որոնք ստեղծեցին իրեն,ավելի արժանի իր իսկ զավակների համար,որ պիտի պահեն ու հզորացնեն իրեն։

Հայաստանը հենց ե՛ս եմ

Մի քանի օրվա ընթացքում այնքան տարբեր կարծիքներ լսեցի մեր`Հայաստանը լինելու կամ չլինելու մասին,որ այնուամենայնիվ որոշեցի իմ կարծիքն էլ հայտնել։

Գիտե՞ք,մենք հենց այս Հայաստանն ենք,որ կանք։Հայաստանի Հանրապետությու՞ն։Չգիտեմ ես այդպիսի բան։Հայաստան Հայրենիք,ահա թե ով ենք մենք իրականում։Հայաստանի ոչ թե հանրապետությունը,այլ Հայրենիքն ենք մենք։Ի՞նչ է հայրենիքն իրենից ընդհանրապես ներակայացնում։Մշակույթ,պատմություն...սակայն առանց ներկայիս ազգի հայրենիք չկա և վերջ։

Այժմ կա Հայաստան,ու Հայաստանը մենք ենք։Ու չնայած դուք կպնդեք,որ դուք այսքան վատը չեք,որ դուք երբեք զինվորի չէիք սպանի,որ դուք կաշառակերությամբ չէիք զբաղվի,ես կասեմ,որ դուք ձեզ պարզապես չեք ճանաչում,հայե՛ր։

Դուք ասում եք,որ դուք այս Հայաստանը չե՞ք։Իսկ ո՞վ եք դուք։Հա՛յ։Իսկ ի՞նչ եք արել հայերի համար։Ի՞նչով եք տարբերվում պետությունից։

Փոքրիկ ոչնչություններ

Ուրեմն ես`Մարիամ-Նեոս պաշտոնապես հայտարարում եմ,եթե որևիցե աթեիստ կամ հեթանոս դատարկագլուխ ևս մեկ անգամ փորձվի դիպչել իմ հավատին,փորձվի ինձ վիրավորել,ինձ մոտ իրեն խելոքի տեղ դնի,եթե իմ ներկայությամբ փորձվի ինձ համար Սուրբ Հավատալիքները ոտնահարի ու անարգանքի ենթարկի իմ հավատն ու դրանով նաև ինձ,ես ստիպված կլինեմ դուրս գալ իմ դաստիարակությունից ու վերջապես էտ ապուշների բերանները փակել։
Բոլոր աթեիստների հետ ես մի ընդհանրություն ունեմ.կրոնը բթացնում է իսկական հավատը։
Բայց ես հավատում եմ ոչ թե մեր հաստավիզ հոգևորականներին,ոչ թե հավատում եմ եկեղեցի կառույցին,այլ հավատում եմ Սուրբ Երրորդության Մի Ամբողջությանը։Ո՞նց էտ դեբիլներին բացատրես,որ եթե դու հավատում ես Քրիստոսին,դա դեռ ամենևին չի նշանակում,որ դու հավատում եմ կաթողիկոսին կամ քահանաներին։Դե բա ոոոնց,հազիվ տեղ են գտել կառչելու,մի բանից պիտի՞ բռնվեն,որ իրանց վստահ զգան.թե՞ չէ։Ես չեմ մեղադրում այդ մարդկանց այնքանով,որ իրանցից շատ շատերին պարզապես հասու չէ Աստվածաշունչը կարդալու,ընկալելու ու յուրովի հասկանալու ընդունակությունը։Բայց տենց տկար լինելով հանդերձ իրենց ո՞նց են համարձակվում անուն կպցնել դիմացինին։

Ողբամ զքեզ իմ հայ ժողովուրդ

Արդեն քանի օր շարունակ դրել և քննարկում ենք ինչ-որ Անժելա Սարգսյանի բարոյական կամ անբարո կյանքը,քննադատում կամ պաշտպանում ենք նրան,չմտածելով,որ դա բնավ մեր գործը չէ։Անժելա Սարգսյանի բարոյականությունը չէ,որ պիտի փրկի Հայաստանը։Կամ էլ խոսում եք օդնոկլասսնիկների ու ֆեյսբուքի մասին,խոսում եք ձեր սեփական ազատության ու ինքնավստահության,ձեր ուժեղ լինելու մասին,իսկ ավելի գրագետները կամ գոնե այդպես ներշնչվածները խոսում են աշխարհի վերջի մասին։Իսկ դուք,դպրոցն ավարտած իմ սիրելի բարեկամներ,հենց դուք,ե՞րբ եք վերջին անգամ մտել դպրոց ու լսել մանուկների շուրթերից պոկվող բառերը։Կամ դուք,դպրոցական իմ բարեկամներ,քանի՞ անգամ եք ուշադրություն դարձրել ձեր իսկ բառապաշարի,հայացքների,տոնայնության վրա՞։


Երբ սեպտեմբերի մեկին մտա դպրոց,ես այնպիսի խոր հիասթափություն ապրեցի,այնպիսի ծանր ապրումներ ունեցա,որ նկարագրել հնարավոր չէ։Երեք ամիս շարունակ շփվելով խելացի ու զարգացած մարդկանց,կապեր հաստատելով այնպիսի երիտասարդների հետ,որոնք բանավիճելու թեմա և կուլտուրա ունեն`ես լցվել էի վեհ ու բարձր զգացմունքներով,ես մեր հայ երիտասարդության մեջ մակարդակ,ինքնազարգացում ու ինքնակրթություն,խոհեմություն ու,ինչու չէ,նաև փիլիսոփայություն էի տեսնում։Սակայն արժեր անցնել դպրոցի շեմը,որպեսզի կոտրվեին բոլոր հիանալի պատկերացումներն ու կարծիքները։Համատարած անգրագիտություն,ցինիկություն ու լպիրշություն։Իսկ եթե ավելի մանրանանք...
Մանկական այն անմեղ ու սուրբ շուրթերը,որոնք դեռ նոր պիտի արագ-արագ արտասանեն Թումանյանի Չարի Վերջն ու առանց հասկանալու անգիր արած ասեն Սասունցի Դավիթը,մաքուր այդ ուղեղը,որ պիտի լցվեր նոր մտքերով ու գիտելիքներով,ապականվում և պղծվում է հայկական անմակարդակ,մշակութային ոչ մի արժեք չպարունակող ու ոչ ուսուցողական բազմասերիանոց ֆիլմերի տիպիկ գրեռհիկ արտահայտություններով ու բարբաջանքներով։Ամեն ուր կարելի է լսել ադիկյան "պռիվետ"-ն ու վարդանյան "խա"-երը։Իրենց ավելի լուրջ ու կարևոր դեմքեր երևակայող տղա երեխաների շուրթերից պոկվում են գողաԳան աշխարհի կարկառուն ներկայացուցիչների անիմաստ ու լավտղայական դատարկախոսությունները,իսկ իրենց ավելի հասուն ու կանացի երևակայող աղջիկ երեխաներն իրենց պահում են մոտավորապես երեսուննանց ու բավականին հարուստ սեռական կյանք ունեցած կնոջ նման։Ու ու՞ր ենք մենք գլորվում այսպիսի սերունդով։
Ախր այստեղ հարցը հայր-որդի սերունդների խնդիրը չէ,ես էլ եմ ընդամենը 16 տարեկան,ես էլ եմ դպրոցական,մի քանի տարի առաջ ես եղել եմ այդ նույն աղջիկ երեխաների տարիքին,սակայն իմ կուռքը երբեք չեն եղել սերիալների հերոսուհիները,Տե՛ր Աստված։Մեր ժամանակ էլ սերիալներ շատ կային,պարզապես բրազիլական,ամերիկյան և այլն։Ու ես երբեք չեմ ձգտել նմանվել դրանցից գոնե մեկի գլխավոր հերոսուհուն։Ու հետաքրքիր է,թե ինչով են զբաղված այդ երեխաների ծնողներն այնժամ,երբ իրենց զավակը դասերն անելու ու ժամանակին քնելու փոխարեն անգիր է անում հեռուստասերիալների սցենարները։Ի՞նչով են զբաղված այդ երեխաների ծնողներն իրենց երեխաների կրթությամբ զբաղվելու,իրենց երեխաներին դաստիարակելու ու պահվածք սովորեցնելու փոխարեն։

Ու լավ,եթե կրտսեր սերունդին թողնեմ մի կողմ ու նայեմ մեր հասակակիցներին,ապա իմ շուրթերից ակամայից կպոկվի ողբամ զքեզ իմ հայ ժողովուրդ լացակումաց արտահայտությունը։Ես գոռոզ կամ ինքնասիրահարված մարդ չեմ,պարզապես ես ժամանակին ստացել եմ դաստիարակություն ու իմ ստացած դաստիարակությունն ամենևին կախ չունի ինձ շրջապատողների ստացած կամ բացակա դաստիարակության հետ։
Ես ինձ ազատ մարդ եմ համարում,ես ապրում եմ այնպես,ինչպես ինձ է հարմար,ինչպես ինձ է ցանկալի։Սակայն ես ունեմ մի սուրբ կանոն։Իմ ազատությունը վերջանում է այնտեղ,որտեղ սկսում է դիմացինիս ազատությունը։Իսկ իմ երկրորդ սուրբ կանոնը դիմացինին,հատկապես անծանոթ մարդուն անպայման հարգելն է։Իսկ ի՞նչ եմ ես տեսնում իմ բազմաթիվ հասակակիցների մոտ։Դիմացինի նկատմամբ հարգանքի բացարձակ բացակայություն,դատարկ գլուխներ,ոչինչ չարտահայտող կամ լավագույն դեպքում մունաթով լի աչքեր։
Աղջիկները կամ բարձրակրունկ գլամուրի տպեր են կամ էլ "վայ ես կեդից էն յան բան չեմ հագնում" գլՅամուրին ծաղրող երևույթներ։Սակայն նրանց երկուսին միավորում է երկու բան։

անմակարդակություն ու

1. դատարկագլխություն
2. տղա կպցնելու պլանի շուտափույթ կազմակերպում

Մեկի զենքն իր բարձրակրունկներն են(կարծում եմ դրանք շուտով կանցնեն սառը զենքերի շարքը),մյուսներինն էլ իրենց գժական ու ազատամիտ պահվածքը։
Երբ քայլում եմ փողոցում, ու ակամայից լսում եմ ինձ շրջապատող իմ հասակակից աղջիկների խոսակցությունները,հասկանում եմ,որ հայ ազգիս արժանապատիվ աղջիկները այս տարիքից արդեն տառապում են տանը մնալու տենդենցով...
Ու ո՞ր մի գրողի ծոցն ենք մենք այսպես գլորվում...
Տղաները,ասած Վարդան Պետրոսյանի,ընդհանրապես հին հունական ողբերգություն են։Նրանց մասին չեմ էլ ցանկանում խոսել։Օգտվելով մեր աղջիկների հասանելի վիճակին,ինչին անձամբ ես եմ բազմիցս ականատես եղել,փողոցում ոտի վրա աղջիկ կպցնելով ու սեփական հերոսությունների մասին առասպելներ հյուսելով ապրում են։Բանակ գնալը նրանց հարիր չէ,հո դոդիկ չեն,որ սովորեն...

Ու այսքանից հետո ինձ հետաքրքրում է,արդյո՞ք նրանց իրենց գեթ մեկ անգամ հարցրել են.
Տարիներ անց մենք ի՞նչ սերունդ ենք տալու,ի՞նչ տղաներ ենք տալու հայոց բանակին ու ի՞նչ մայրեր ենք տալու հայոց ազգին...

Ձնծաղիկների բույրը

Ճերմակ ու գեղեցիկ ձմռան մոտալուտ մահվանն էինք սպասում։Արեգակի ջերմ ճառագայթներն արդեն հայտարարում էին գարնան գալուստը,իսկ ձյունը մեղմ արտասվում էր։Ես սիրում էի այդ ձմեռը,գարունը`նույնպես,քանզի ձմռան վերջին ու գարնան սկզբին իրենց գլխիկներն են ձյան հաստ շերտի տակից հանում ձնծաղիկները։Փոքրիկ այդ ծաղիկները ինձ ժպտում էին`ողջունելով այնքան ջերմությամբ։Ձնծաղիկների այդ ջերմությունը մինչ այսօր ջերմացնում է հոգիս...
Հորս հետ քայլում էինք մի այգում,որի անունը ես այդ ժամանակ չգիտեի։Այսօր էլ միայն գիտեմ,որ այդ այգում միասին մենք շատ եղանք ,ես այնտեղ շատ վազեցի ու ծիծաղեցի։Ո՞րն էր այդ այգին,ես չգիտեմ,ես գիտեմ-դա իմ մանկությունն էր...
Այգին արդեն ծաղկում էր,փորձում էր հագնել իր կանաչ հագուստը,որը զարդարված էր սպիտակ նախշերով`փոքրիկ ձնծաղիկներով։Հիշում եմ,հայրս բաց թողեց ձեռքս և ես վանդակից պոկված թռչնակի նման վազեցի դեպի նրանց...Խնամքով մի քանիսը պոկեցի,գեղեցիկ դասավորեցի,ապա այդ փոքրիկ փնջիկը մոտեցրի քիթիկիս ու ամբողջ հոգիս լցրեցի ձնծաղիկների բույրով։Այդ պահին ամբողջ աշխարհը միայն ձնծաղիկներն էին ու նրանց բույրը։Հետո,երբ սթափվեցի,վեր կացա ու մանկական մի ուրախ ճիչով վազեցի հորս մոտ և տրվեցի նրա ամուր ձեռքերին ու ջերմ գրկախառնությանը`ձեռքումս ամուր պահած փոքրիկ փունջը։
Այդ օրից ի վեր շատ բաներ անցան ու փոխվեցին։Շատերը եկան ու գնացին,ծաղիկներս վաղուց թոռոմել էին։Ձմեռներն էլի եկան ու անցան,ծաղիկներ հազարավոր ծաղկեցին ու անհետացան,սակայն ես երբեք չեմ մոռանա հենց այդ ձնծաղիկների բույրը։Ես երբեք չեմ մոռանա,թե ինչ բույր ուներ իմ մանկությունը։...

Հայրենասիրությունը հանուն միայն մսաղացի

Այսօր հաճախ կարելի է հանդիպել շատ սուր հայրենասերների ու ազգայնականների։Փաստն,իհարկե,ողջունելի է։Սակայն ու՞ր են մեր այդ նույն ազգայնականներն ու հայրենասերները,երբ խոսքը Պատմական Հայաստանի և պապենական հողերի մասին չէ։Հայրենասերներ ենք կոչվում,բայց մեր կառավարությունն այսօր հեծնել է մեզ ու քշում է ոնց,ուր և երբ ուզի։Սա՞ է ձեր հայրենասիրությունը հայե՛ր։Ձեր հայրենասիրությունը սկսում և վերջանում է Պատմական Հայաստանո՞վ։Ու՞մ է պետք Պատմական Հայաստան ասվածը,երբ մեր պետությունը հեսա իր պատմական մուտիլովկայով կծախի ամբողջ Հայաստանը սրան-նրան։Այսքան ենք մենք մեր ազգը սիրում։Ալարում ենք տեղներիցս վեր կենանք,բողոքենք,պայքարենք ու մեր ուզածին հասնենք։Չէ,պետությունն ինչ ուզում է թող անի,թող մորթի մեզ քոռ դանակով,բայց մենք երբենք չենք պայքարի։Ի՞նչ է,ձեզ երդում եք տվել,որ թուրքից բացի ուրիշ ոչնչի դեմ չե՞ք պայքարելու։Ամո՛թ է։ Ի՞նչ թուրք։Այ մարդ Թուրքը ձեր երկրում,ձեր գլխին նստած է,դուք Թուրքիա եք խաղացնում։

Այսօր էտ թրքամետ հայերը ձեր ու իմ կյանքն են ուտում,բայց մենք Թուրքիայի մասին ենք մտածում։Թե որ Ղարաբաղը չեն հանձնում Ադրբեջանցիներին,ուրեմն արդեն լա՞վն են։Թուրքը մեզնից հայրենասեր գտնվեց,չէ՞։Այսօր Թուրքիան օր օրի ավելի է զարգանում,գեղեցկանում,ուժեղանում և վերջապես հզորանում,իսկ Հայաստանը հեսա աղբի մեջ կկորի,իսկ մեզ մնա միայն նստենք,Նժդեհի խոսքերն անգիր արած ասեք ու թողենք մեզ ոնց ուզեն խաբեն ու հիմարացնեն։Նժդեհը հիմա իր դագաղում շուռ է գալիս`տեսնելով մեր այժմյա կարգավիճակը։Այո՛,Թուրքիան օգնություն ունի ԱՄՆ-ից,Եվրոպայից։Թուրքիան նավթ ունի։Ու ի՞նչ։
Իսկ մենք դրսից օգնություն չունե՞նք։Մենք հանքեր չունե՞նք։Ունենք,բայց միայն ու միայն անտեր ղեկավարության գրպանների համար ունենք։Քանի՞ միլիոն դոլար լափեցին սրանք։Ինչքա՞ն փող պոկեցին ժողովրդից ու հայ բարերաներից։Ինքա՞ն մեզ խաբեցին։Այ եթե էտ հայրենասիրությունը մենակ հպարտ-հպարտ խոսելու համար չօգտագործեիք,այլ մեր իրավունքների համար պայքարեիք,այսօր մենք Թուրքիայից պակաս զարգացած երկիր չէինք լինի։Ու միայն չփորձեք ինձ հակառակում ապացուցել,թե Թուրքիան այսօր զարգացած պետություն չէ,ի սեր Աստծո։Այ սա է մեր հայրենասիրությունը։"Յուրաքանչյուր ազգ արժանի է այն պետությանը,որը նա ունի"։Այո՛,մենք արժանի ենք էշի կարգավիճակում ապրելուն,մենք արժանի ենք,որ թուրքը մեր գլխին նստի,մենք արժանի ենք սրան,որ էսօր սոված զկռտում ենք։
Քանի՞ անգամ եք մտածել Հայաստանի այսօրվա վիճակի մասին նորից ու նորից Պատմական Հայաստան ամպագոռգոռ արտահայտությունը բացականչելուց առաջ։Ի՞նչ եք արել այսօրվա մեր վիճակը բարելավվելու համար։Մեր հին հայկական հողերը մեզ կցելուց մեր վիճակը չի լավանա,հավատացե՛ք։Պարզապես սրճարաններ,հյուրանոցներ,խաղատներ,գիշերային ակումբներ և բանկեր բացելու նոր տարածքներ կավելանան։Վերջ։էտ էլ ձեր Պատմական Հայաստանը։Քանի դեռ մեր գլխին այ սենց անաստված անասուններ են նստած ո՛չ զարգացած Հայաստան կտենաք,ո՛չ էլ Պատմական։
Հայե~ր,մեր ունեցած Հայաստանի Հանրապետությունն է պետք ազատագրել առաջին հերթին,հասկացե՛ք։Ազատե՛ք սրանց ձեռից,այդժա՛մ միայն մտածե՛ք մեր Պապենական հողերի ու միասնական Հայաստան Հայրենիք ստեղծելու մասին...