Սեր կես դրույքով

Երբ դեռ շատ փոքր էի,ինձ հաճախ ասում էին,որ Լուսնին երկար չնայեմ,այլապես ցածրահասակ կմնամ։ Փոքրիկ երևալու վախից հինգ րոպե ժամկետով թեքում էի գլուխս այդ շքեղ տեսարանից,հետո,շատ կարճ հիշողություն ունենալու պատճառով,նորից հետ էի վերադառնում նախկին զբաղմունքիս։ Երբ Լուսնի`Արևից գողացված շողերը շաղակրատելով քսմսվում էին տղամարդու նման մռայլ ու սև Երկնքին,թվում էր,թե սիրային փոքրիկ խաղ է աչքիդ դիմաց ընթանում։ Իհարկե,այն ժամանակ ես դա չէի հասկանում։ Պարզապես բնազդաբար նայում էի դրան։ Ձգում էր,հասկանու՞մ եք…

Տաք գինի

-Խնդրում եմ,բավական է արդեն խմես։ Վեր կաց ու շարժվի՛ր տեղիցդ։
-Բայց ես բնավ էլ հարբած չեմ։ Ընդամենը երկու բաժակ գինին ինձ նմանին չի ջախջախի։
-Չեմ հավատում...
-Ինչպե՞ս ապացուցեմ անհավատիս..
-Ասա՛ գլյուկոզի մի մոլի ճեղքման դեպքում անջատված ջրի և կաթնաթթվի մոլերի քանակն ու պահեստավորված էներգիայի չափը։
-Տե~ր Աստված..

Իսկ եթե ես չլինեի,ինչպե՞ս էին նրանք ապրելու...

Այնքան երջանիկ եմ ինձ զգում,երբ ամեն առավոտ արթնանալիս հիշում եմ,որ աշխարհի տարբեր-տարբեր ծայրերում մարդիկ են կան,որոնք միայն ու միմիայն ինձնով են ապրում։Նրանք ինձնով են շնչում,ինձնով են արթնանում ու իմ մասին մտքերով են քնում։Նրանք պարզապես առանց ինձ կյանք չունեն,հասկանու՞մ եք։Ես նրանց բոլորի կյանքի իմաստն եմ,նպատակը,մուսան,իդեալն ու իդոլը։Ես պարզապես նրանց կյանքն եմ,նրանց թթվածինը...ու այդ ամենը պայմանավորված է ոչ թե ձեզ թվացող իմ գոռոզությամբ և ոչ էլ ինչ-որ սիրով,այլ ուրիշ,սակայն շատ հզոր զգացմունքով,որին մարդիկ պայմանականորեն անվանել են...

Ողբամ զքեզ իմ հայ ժողովուրդ

Արդեն քանի օր շարունակ դրել և քննարկում ենք ինչ-որ Անժելա Սարգսյանի բարոյական կամ անբարո կյանքը,քննադատում կամ պաշտպանում ենք նրան,չմտածելով,որ դա բնավ մեր գործը չէ։Անժելա Սարգսյանի բարոյականությունը չէ,որ պիտի փրկի Հայաստանը։Կամ էլ խոսում եք օդնոկլասսնիկների ու ֆեյսբուքի մասին,խոսում եք ձեր սեփական ազատության ու ինքնավստահության,ձեր ուժեղ լինելու մասին,իսկ ավելի գրագետները կամ գոնե այդպես ներշնչվածները խոսում են աշխարհի վերջի մասին։Իսկ դուք,դպրոցն ավարտած իմ սիրելի բարեկամներ,հենց դուք,ե՞րբ եք վերջին անգամ մտել դպրոց ու լսել մանուկների շուրթերից պոկվող բառերը։Կամ դուք,դպրոցական իմ բարեկամներ,քանի՞ անգամ եք ուշադրություն դարձրել ձեր իսկ բառապաշարի,հայացքների,տոնայնության վրա՞։


Երբ սեպտեմբերի մեկին մտա դպրոց,ես այնպիսի խոր հիասթափություն ապրեցի,այնպիսի ծանր ապրումներ ունեցա,որ նկարագրել հնարավոր չէ։Երեք ամիս շարունակ շփվելով խելացի ու զարգացած մարդկանց,կապեր հաստատելով այնպիսի երիտասարդների հետ,որոնք բանավիճելու թեմա և կուլտուրա ունեն`ես լցվել էի վեհ ու բարձր զգացմունքներով,ես մեր հայ երիտասարդության մեջ մակարդակ,ինքնազարգացում ու ինքնակրթություն,խոհեմություն ու,ինչու չէ,նաև փիլիսոփայություն էի տեսնում։Սակայն արժեր անցնել դպրոցի շեմը,որպեսզի կոտրվեին բոլոր հիանալի պատկերացումներն ու կարծիքները։Համատարած անգրագիտություն,ցինիկություն ու լպիրշություն։Իսկ եթե ավելի մանրանանք...
Մանկական այն անմեղ ու սուրբ շուրթերը,որոնք դեռ նոր պիտի արագ-արագ արտասանեն Թումանյանի Չարի Վերջն ու առանց հասկանալու անգիր արած ասեն Սասունցի Դավիթը,մաքուր այդ ուղեղը,որ պիտի լցվեր նոր մտքերով ու գիտելիքներով,ապականվում և պղծվում է հայկական անմակարդակ,մշակութային ոչ մի արժեք չպարունակող ու ոչ ուսուցողական բազմասերիանոց ֆիլմերի տիպիկ գրեռհիկ արտահայտություններով ու բարբաջանքներով։Ամեն ուր կարելի է լսել ադիկյան "պռիվետ"-ն ու վարդանյան "խա"-երը։Իրենց ավելի լուրջ ու կարևոր դեմքեր երևակայող տղա երեխաների շուրթերից պոկվում են գողաԳան աշխարհի կարկառուն ներկայացուցիչների անիմաստ ու լավտղայական դատարկախոսությունները,իսկ իրենց ավելի հասուն ու կանացի երևակայող աղջիկ երեխաներն իրենց պահում են մոտավորապես երեսուննանց ու բավականին հարուստ սեռական կյանք ունեցած կնոջ նման։Ու ու՞ր ենք մենք գլորվում այսպիսի սերունդով։
Ախր այստեղ հարցը հայր-որդի սերունդների խնդիրը չէ,ես էլ եմ ընդամենը 16 տարեկան,ես էլ եմ դպրոցական,մի քանի տարի առաջ ես եղել եմ այդ նույն աղջիկ երեխաների տարիքին,սակայն իմ կուռքը երբեք չեն եղել սերիալների հերոսուհիները,Տե՛ր Աստված։Մեր ժամանակ էլ սերիալներ շատ կային,պարզապես բրազիլական,ամերիկյան և այլն։Ու ես երբեք չեմ ձգտել նմանվել դրանցից գոնե մեկի գլխավոր հերոսուհուն։Ու հետաքրքիր է,թե ինչով են զբաղված այդ երեխաների ծնողներն այնժամ,երբ իրենց զավակը դասերն անելու ու ժամանակին քնելու փոխարեն անգիր է անում հեռուստասերիալների սցենարները։Ի՞նչով են զբաղված այդ երեխաների ծնողներն իրենց երեխաների կրթությամբ զբաղվելու,իրենց երեխաներին դաստիարակելու ու պահվածք սովորեցնելու փոխարեն։

Ու լավ,եթե կրտսեր սերունդին թողնեմ մի կողմ ու նայեմ մեր հասակակիցներին,ապա իմ շուրթերից ակամայից կպոկվի ողբամ զքեզ իմ հայ ժողովուրդ լացակումաց արտահայտությունը։Ես գոռոզ կամ ինքնասիրահարված մարդ չեմ,պարզապես ես ժամանակին ստացել եմ դաստիարակություն ու իմ ստացած դաստիարակությունն ամենևին կախ չունի ինձ շրջապատողների ստացած կամ բացակա դաստիարակության հետ։
Ես ինձ ազատ մարդ եմ համարում,ես ապրում եմ այնպես,ինչպես ինձ է հարմար,ինչպես ինձ է ցանկալի։Սակայն ես ունեմ մի սուրբ կանոն։Իմ ազատությունը վերջանում է այնտեղ,որտեղ սկսում է դիմացինիս ազատությունը։Իսկ իմ երկրորդ սուրբ կանոնը դիմացինին,հատկապես անծանոթ մարդուն անպայման հարգելն է։Իսկ ի՞նչ եմ ես տեսնում իմ բազմաթիվ հասակակիցների մոտ։Դիմացինի նկատմամբ հարգանքի բացարձակ բացակայություն,դատարկ գլուխներ,ոչինչ չարտահայտող կամ լավագույն դեպքում մունաթով լի աչքեր։
Աղջիկները կամ բարձրակրունկ գլամուրի տպեր են կամ էլ "վայ ես կեդից էն յան բան չեմ հագնում" գլՅամուրին ծաղրող երևույթներ։Սակայն նրանց երկուսին միավորում է երկու բան։

անմակարդակություն ու

1. դատարկագլխություն
2. տղա կպցնելու պլանի շուտափույթ կազմակերպում

Մեկի զենքն իր բարձրակրունկներն են(կարծում եմ դրանք շուտով կանցնեն սառը զենքերի շարքը),մյուսներինն էլ իրենց գժական ու ազատամիտ պահվածքը։
Երբ քայլում եմ փողոցում, ու ակամայից լսում եմ ինձ շրջապատող իմ հասակակից աղջիկների խոսակցությունները,հասկանում եմ,որ հայ ազգիս արժանապատիվ աղջիկները այս տարիքից արդեն տառապում են տանը մնալու տենդենցով...
Ու ո՞ր մի գրողի ծոցն ենք մենք այսպես գլորվում...
Տղաները,ասած Վարդան Պետրոսյանի,ընդհանրապես հին հունական ողբերգություն են։Նրանց մասին չեմ էլ ցանկանում խոսել։Օգտվելով մեր աղջիկների հասանելի վիճակին,ինչին անձամբ ես եմ բազմիցս ականատես եղել,փողոցում ոտի վրա աղջիկ կպցնելով ու սեփական հերոսությունների մասին առասպելներ հյուսելով ապրում են։Բանակ գնալը նրանց հարիր չէ,հո դոդիկ չեն,որ սովորեն...

Ու այսքանից հետո ինձ հետաքրքրում է,արդյո՞ք նրանց իրենց գեթ մեկ անգամ հարցրել են.
Տարիներ անց մենք ի՞նչ սերունդ ենք տալու,ի՞նչ տղաներ ենք տալու հայոց բանակին ու ի՞նչ մայրեր ենք տալու հայոց ազգին...

Նորաձևությունն ընդդեմ կանացիության և տղամարդկության

Ոչ ոքիս համար այլևս գաղտնիք չէ,որ 21-րդ դարում յուրաքանչյուրը ձգտում է լինել նորաձև,ինքնատիպ և տարբերվող։Ահա այս հոսանքի պատճառով նորաձև հագուստի և պահվածքի մեջ աղջիկները կորցրեցին իրենց կանացիությունը,իսկ տղաներն իրենց տղամարդկությունը։Ես արդեն գլխի եմ ընկնում,որ ըննդիմության մեծ ալիք կբարձրանա,սակայն եկեք մի պահ հայացք գցենք դեպի մեր շրջապատը։

Փողոցով քայլում է աղջիկ,բավականին գեղեցիկ հագնված,մոդայիկ ու ժամանակակից տեսքով,ականջակալներով։Հագին ջինս է,սպորտային կոշիկներ,հարմարավետ բլուզ։Առօրյայի համար հիանալի է։Սակայն...երբ այդ աղջիկը բացում է իր բերանը,ցանակում ես ականջներդ փակել և հնարավորինս արագ կերպով փախչել նրա ընկերակցությունից։Սակայն այդ նույն աղջիկը կարող է ամենատգեղ ձևով վիրավորել քյարթ աղջկան նրա ետամնացության ու մոր փեշից կպած լինելու համար,սակայն նրա բառապաշարի մի բառ անգամ չի տարբերվի այդ քյարթ աղջիկ կոչվածի լեքսիկոնից։Ինչու՞։Մտածե՞լ եք արդյոք,որ այդ աղջիկը դեռ մի բան էլ պետք է այդ քյարթու կոչվող աղջկանից սովորի։
Եթե նա կրում է ոճայի հագուստ կամ իբր լսում է ռոք երաժշտություն,իրավունք ու՞նի վիրավորելու մեկ այն մարդու`գրեթե չտարբերվելով նրանից։Պետք է հասկանալ,որ միայն ոճով կամ հագուստով,կարճ ասած արտաքին տեսքով չեն զարգացած լինում։Բացի այդ այդ նույն աղջկա շուրթերից կարելի է այնքան գռեհիկ,կոպիտ արտահայտություններ,ամենետգեղ վիրավորանքները լսել,երբ նա անգամ խոսում է իր մտերիմ ընկերուհու կամ թե ծնողների մասին։Մի՞թե դա ճիշտ է։Դա հասունության և իքնուրույնության նշա՞ն է։Ո՛չ։Դա պարզապես  չինքնահաստատված լինելու արդյունքն է։
Այդ տիպի աղջիկներին ես պարզապես հարգել չեմ կարողանում։Իսկ կանացիությու՞նը։Իսկ յուրաքանչյուր կնոջը հարիր հանելու՞կը(կին ասելով ես նկատի ունեմ հոգով կին,ոչ թե ֆիլիոլոգիապես)։Մի՞թե աղջիկը կարող է այնքան մեծ լինել,որ քննադատի ու ծաղրի ուրիշներին,սակայն դեռ այնքան փոքր է,որ իր մասին մտածի ու մտածի,թե արդյոք ինքը ունի այն հանելուկն իր մեջ,որը պետք է ուրիշները լուծեն։
Հիմա կարող է մի թյուր կարծիք ստեղծվել,որ այդ աղջիկը պետք է մտածի,թե ինչ կասեն կամ կմտածեն մյուսները,ինչպես կարելի է նրանց աչքում բարձրանալ և այլն։Ո՛չ,ո՛չ,ո՛չ և ևս մեկ անգամ Ո՛չ։Հենց խնդիրն այն է,որ նա չի հասկանում իր խնդիրը,նա չի հասկանում,որ կարելի է լինել ժամանակակից,հագնվել սպորտային կամ նույնիսկ տղայի նման,սակայն կարելի է լինել կանացի և նուրբ,լինել քաղաքավարի և ասենք տատիկի ետևից չգոռալ "այ բոմժ" ու ուրախանալ,որ նա չի կարող քեզ քոթակել։Կարելի է լինել ժամանակից,սակայն այդ դեպքում ոչ ոք չի հետաձգում միաժամանկ մյուսների հետ հարգալից լինելը։Եթե ընկերուհիդ օգնում է ծեր կնոջը ծանր տոպրակները տեղափոխելուն,նրա վրա "բացելու" փոխարեն միգուցե դու՞ ձեռք մեկնես ու օգնես նրան։Եղի՛ր այնպիսին,ինչպիսին դու ես ցանկանում,սակայն ես գրեթե համոզված եմ,որ այդ տիպին պատկանող գրեթե բոլոր աղջիկները իրենց այդպես գռեհիկ են պահում միայն cool տեսք ունենալու համար,նրանք միայն մտածում են,թե ինչպիսին են մյուսների աչքերում...Դա պարզապես կոչվում է ներքին կուլտուրա։
Ես այն համոզմունքին եմ,որ յուրաքանչյուր կին իր ետևից եթե նույնիսկ ոչ բազմակետ,ապա գոեն ստորակետ պետք է դնի։Իսկ նմանատիպ աղջիկներն իրենց ետևից անգամ լուսանցք չեն թողնում,այլևս ինչի՞ մասին է խոսքը։Հասկանու՞մ եք դուք ինձ,կարելի է լինել կոպիտ և անգամ չոր,սակայն միևնույնն է դրան զուգահեռ կարելի է լինել բարդ,հաճելի ու հետաքրքիր։Խնդիրն այստեղ արդեն գալիս է ներսից,արդյո՞ք նրանք այդպիսին են,այդպես գռեհիկ են,թե պարզապես այդպիսի տեսք են ընդունում,ինչն ավելի է տհաճ է դարձնում այդպիսի պահվածքը...

Իսկ տղանե՞րը։Նրա հագնվում են ամենաիսկական Ռեփերի կամ Ռոքերի նման,կրում են հաստ և մեծ վզնոցներ,հայելու առաջ հաճախ ավելի երկան ժամանակ են անցկանում,քան աղջիկները,գրեթե միշտ եսասեր են ու ինքնահավան,քանզի նրանք cool տեսք ունեն,նրանք ռեփ են կարդում ու "վաբշե ես ամեն օր նոր ընգերուհի ունեմ"։Իսկ ու՞ր մնաց հարգանքը այդ նույն աղջիկների նկատմամբ։Ինչու՞ է արդեն տղաների ոչ հարիր աղջկա ծանր պայուսակը բռնելը,իսկ ինչու՞է ժամանակակից տղան լավ տղա,երբ աղջկա հետ ամենակոպիտ ու տգեղ ձևով է խոսում,կոպտում է,ամենօրյա ընկերուհուն ժամադրելիս նրա ուշացման պատճառով գրեթե հայհոյանքով խոսում։Ինչու՞ են մեր գրեթե բոլոր ժամանակակից տղաները սովորողների դոդիկ,իսկ չսովորողներին դեբիլ համարու՞մ։Կարծես թե նրանք այնքան զարգացած ու խելացի են,միայն թողես իրենց մասին խոսեն,իրենց գովեն,ասես նորաթուխ հարս լինեն :) Բայց դե փորձի՛ր այդ կյանք տեսած,իմաստուն տղայի հետ մի քիչ շփվել,նորից կհամոզվես որ իրենից,իր ամենօրյա ընԳերուհիներից,փարթիներից ու ընդհանրապես իր կարդացած թույն ռեփից բացի ուրիշ թեմա պարզապես գոյություն ունենալ չի կարող։Դե իմաստուն մարդ է էլի,իր կյանքի փորձով է կիսվում։Նրանք նույնիսկ իրենց ամպագոռգոռ կերպով ԲԱԲՆԻԿ են կոչում,քանի որ ամեն օր մի նոր աղջկա "առաջարկություն" են անում և վերջ։Եվ այդ դեպքում ինչպե՞ս այդ տղային բացատրես,որ այ իր երազած բաբնիկն առաջին հերթին կանանց հարգում է,սիրում,գիտի կնոջը սիրաշահել ու մեծարել,գիտի կնոջն իսկական թագուհի սարքել,թեկուղ ընդամենը մեկ գիշերով,սական նա վերջապես փորձում է հասկանալ կին ասվածի իմաստը։Բայց չէ,նրանց համար բաբնիկը ասվածը սահմանափակվում է մի քանի թեթևաբարո աղջիկների էժանագին նվնվոցի վայելումով,ամեն օր մի նոր ու հասանելի աղջկա "հավանելով" և լավագույն դեպքում նրան մի վարդ նվիրելով։Այն էլ այդ գեղեցին Ժեստին նրան "հրահրում" էն իր դոդիկ ընկերները։Այ քեզ փափկասուննե~ր...
Ես չեմ սիրում խելք սովորացնել,անգամ հաճախ խուսափում եմ խորհուրդ տալուց,ես պարզապես մի փաստ եմ արձանագրում և սրտանց ցավում եմ,որ մեզ մոտ ժամանակակից ասվածը հաճախ սահմանափակվում է միայն արդեն հազար անգամ ասված cool լինելով,գժոտ շորերով,թույն մազերով ու աղբաման բերանով։Գրեթե ոչ ոք չի էլ մտածում ինքնակրթության,զարգացման,հարուս ներաշխարհի մասին։Եվ վերջապես էլ ի՞նչ հարգանքի մասին է խոսքը,երբ նրանք առաջին հերթին իրենց չեն հարգում։Ես իրոք չեմ ցանկանում,որ մեզ մոտ "գեզից էկա ես քաղաք" արտահայտությունն այդքան ակտուալ լինի...
Հ.գ. Խնդրում եմ,ուշադիր եղե՛ք,ես երբեք չեմ ասում ոչ ոք,բոլորը և ամեն ինչ։Խոսքս բոլոր առաջադեմ երիտասարդների մասին չէ :)