Սեղմում եմ բռունցքներս ու...

Ձեռքումս եղած ամբողջ ուժով մատներս սեղմում եմ ափիս`անընդհատ ավելի ձգելով ու ամրացնելով բռունցքս։ Ինչքան շատ եմ մատներս սեղմում ու փակում ափս,այնքան ավելի ուժեղ եմ զգում ձեռքիս միջի դատարկությունը։ Այն պարզապես այրում է ձեռքս, ասես գոռա` մի ապտակ հասցնելով ու հասկացնելով,որ մենա~կ եմ.. Հենց հիմա բռունցք արա ու ամբողջ ուժով մատներովդ ճնշի՛ր ափիդ։ Զգացի՞ր ամայությունն ափիդ։  Շնորհավորում եմ։ Դու սիրահարված ես…

Դու հաղթում ես..դու մենակ ես

Ես լեռնագնաց եմ,ու սառը եղանակն ինձ չի վախեցնում։ Ես սովոր եմ ինձնից բարձր տեղեր կանգնելուն,ես սովոր եմ առաջ քայլելուն,որովհետև որպես լեռնագնաց այլ ճանապարհ չկա։ Ինձ համար ետ տարված ամեն քայլը հավասար է դեպի մահ կատարած մի կետի։ Ես շարժման միայն մի ուղղություն ունեմ`դեպի առաջ...
Երբ դեռ երեխա էի,իմ ամենամեծ ձգտումը հորիզոնական հարթության վրա ուղիղ և կայուն կանգնելն էր։ Իսկ այսօր ես նվաճում եմ ուղղահայաց հարթությունները։ Ու դա հիմա այնքան դժվար է թվում,ինչպես այն ժամանակ երկու փոքրիկ ու փխրուն թաթիկների վրա կանգնելը։ Բայց ես դա անում եմ։ Դժվարությամբ։ Բայց անում եմ։ 

Պատմություն և ֆիզիկա. հանճարների պատնեշներ

Ընդհանրապես ես շատ եմ ցավում,որ մեր դպրոցներում պատմության դասավանդման մեթոդներն ու առաջադրանքները սկսում և վերջանում են անգիր սովորելով,թվականների հերթականությամբ և ճակատամարտերի անուններով։Ու ընդհանրապես այն,ինչ սկսում է անգիր սովորելով,բացարձակապես կապ չունի խելքի,առավել ևս տրամաբանության հետ։Մենք պատմությունն անգիր ենք անում և ուղղակի մեր անգիր արածը թղթին ենք հանձնում։Ու ասեմ ձեզ,ես շատ ցավում եմ դրա համար։Պատմությունը հզոր գործիք է յուրաքանչյուր ազգի համար,իսկ մեզ նման ազգը,որն ունի հազարամյակների պատմություն,իրավունք չունի դպրոցում պատմությունն այնպես ուսուցանել,որ երեխաները Տիգրան Մեծից այն կողմ բան չհիշեն։Պատմությունը,ինչ խոսքը,հզոր գործիք է,երբ այն ճիշտ են օգտագործում...Այսօր իրավագիտության կամ միջազգային հարաբերությունների ֆակուլտետներում ուսելւ համար մենք հանձնում ենք պատմություն և այն շպրտում ենք գրողի ծոցը։Վերջացավ,գնաց։Այսի՞նքն օրինակ պատմության քննությունը հիշողության ճկունությունը ստուգելու միջ՞ոց է։Ու թող հիմա որևիցե մեկն իր խղճուկ համարձակությունը հավաքի և փորձի ինձ հակառակում համոզել։Մենք պատմությունն ուղղակի անգիր ենք սովորում...

We are one...

Ընթերցել անպայման այս երաժշտության ներքո...
Հե~յ,ողջույն ^_^ Ի՞նչ,ինչու՞ ես կախել հայացքդ,հապա մի թույլ տուր տեսնեմ աչքերդ..ահա,ես քեզ չեմ ճանաչում,բայց դա ի՞նչ կապ ունի,ասա ի՞նչ է պատահել։Չե՞ս ցանկանում կիսվել։Դե այդքան ժլատ մի եղի՛ր,ախր ես սիրում եմ քեզ,ահա,ես քո անունը չգիտեմ,բայց դու չես պատկերացնի թե ինչքան եմ ես քեզ սիրում։Անհաղո՞րդ է քո հոգուն սերն իմ այդ։Ուրեմն թու՛յլ տուր օգնեմ ու հասկացնեմ,որ սերը հասկանալ պետք չէ։Պետք չէ հասկանալ սեը լրիվ անծանոթ մարդու նկատմամբ,այն պետք է պարզապես ընդունել։Ի՞նչ։Դու չգիտես սերն ինչ է...դու ստում ես,դու ստում ես ինքդ քեզ,դու գիտես,թե սերն ինչ է։Այլապես այժմ այստեղ նստած չէիր լինի,նստարանին փոքրիկ մրսող թռչնակի նման նստած չէիր լինի,դու գիտես սերն ինչ է,այդ իսկ պատճառով դու այստեղ ես։Քո սիրտը կոտրե՞լ են։Ուրեմն նվիրի՛ր այն ինձ,խոստանում եմ ամենայն զգուշությամբ կպահեմ ու կփայփայեմ նրա ամեն մի կտորը,իսկ երբ հանկարծ սրտիդ փշուրները ցավեցնեն ձեռքերս,ապա աչքերիցս գլորված արցունքները կվերականգնեն սիրտդ,ու այն այլևս երբեք չի կոտրվի։Գիտե՞ս ինչու,որովհետև իմ արցունքների մեջ էլ սեր կա,իմ արցունքների մեջ էլ ես կամ...
Հոգի՞դ է ցավում։Ապա թու՛յլ տուր իմ մեծ հոգուց քեզ մի պատառիկ նվիրել։Դու այն կպահես սրտիդ մեջ`հոգուդ խորքում,և ես խոստանում եմ քեզ,որ այդ փոքրիկ կտորը կլուսավորի քո ամբողջ ներաշխարհը։Նա երբեք չի հուսահատվի մեծ խավարի պատճառով ու կպայքարի այնքան մինչև ներսիդ խավարը կսկսի նմանվել մահացող արեգակի շառագույն լույսին։Ու իմ այդ փոքրիկ պատառիկը կսիրի ու կփայփակի քո հոգուն այնքան ժաանակ,մինչև դու ինքդ մի օր պատրաստ կլինես քո հոգուց մի պատառիկ էլ ուրիշին տալուն։
Ի՞նչ։Դու չե՞ս կարող։Դու անսահման ցավ ես ունեցել։Դատա~րկ է ներսդ...Ուրեմն նայի՛ր ինձ վրա,նայի՛ր աչքերս մեջ ու տես անծայրածիր ցավից ծնված բարությունը։Չե՞ս հավատում իրական սիրուն։Ուրեմն մի հայացք նետի՛ր իմ սրտի մեջ,տե՛ս,որ անշահախնդիր սեր էլ կա...
Դու այլևս ուժ չունե՞ս։Համաձայն եմ,դու այլևս ուժ չունես վատը լինելու,իսկ լավը լինելու համար քեզ ուժ կտամ ես,այդ իսկ պատճառով ես այստեղ եմ`քո առջև...Ցավու՞մ են ոտքերդ,հոգնե՞լ ես քայլելուց...ապա ես կգրկեմ քեզ,ձեռքս կքցեմ ուսիդ,ես կդառնամ դու,կքայլեմ քեզ հավասար,դանդա~ղ,սակայն հաստատու՛ն։Ես քեզ կրկին կսովորեցնեմ քայլել,ինչպես տարիներ առաջ մայրդ։Սակայն...սակայն այս անգամ մենք կքայլենք ճիշտ ուղով...
Աչքերդ ցավում են արցունքից,հասկանում եմ..սակայն նայի՛ր այս աչքերին,նայի՛ր իմ աչքերին,տե՛ս թե քանի ծով են նրանք տեսել ու քանիսն են իրենց իսկ վրա չորացրել ու տե՛ս,թե դրանք քեզ հիմա ինչպե~ս են ժպտում..
Ինչպե՞ս թե դու արժանի չես դրան։Դու սրտե՞ր ես կոտրել,խաբե՞լ ես,բամբասե՞լ ես,վատաբանե՞լ ես,անգամ վիրավորե՞լ ես անմեղ մարդուն և հարվածել ես անօգնական ձագուկի՞ն։Դու լա՞վը չես։Գուցե,սական ես այստեղ եմ,քո կողքին,որպեսզի ասեմ,որ դու կարող ես լավը լինել,ես այստեղ եմ,որ օգնեմ քեզ,դու լավը չես եղել,սակայն այնուամենայնիվ ես քեզ էլ եմ սիրեւմ։Տե՛ս,որ աշխարհում ամեն ինչ չէ,որ փչացել է։Ուրեմն ես այստեղ եմ եկել,որ ասեմ քեզ`ե՛կ ինձ հետ,ձեռքս բռնի՛ր ամուր։Ես եկել եմ,որ քե~զ օգնեմ։Ես քեզ չեմ ազատում քո մեղքերից ու չեմ կոչում քեզ լավ մարդ։Դա չէ իրական սերը։Սակայն ես եկել եմ,որ ասեմ,գիտե՞ս`ես կամ,ես ամենահասարակ մարդ եմ ու ես քեզ էլ եմ սիրում։Միայն այդ ամենամաքուր սերը այժմ կբուժի քո վիրավոր միտքը։Ես այստեղ եմ ու դու պարզապես այլևս չես կարող վատը լինել։Դու վատը չես,յուրաքանչյուրիս մեջ մի կտոր սեր կա,իսկ սերը չի կարող վատը լինել,դու կարող ես փոխվել,դու պարզապես կարող ես քո սիրուն ազատություն տալ...։Ու դու կանես դա,ես գիտեմ,սի~րտս է այդպես  հուշում։

Ես քո ձեռքն ամուր պահած կանցկացնեմ քեզ մութ թունելի միջով։Դու կսովորես մթության մեջ էլ լույս տեսնել,դու կսովորես սիրո մեջ սեր ցանել ու բարության մեջ`բարություն։Ես..չէ՛,այդժամ արդեն մենք կգնտենք ճիշտ ուղին մեզ համար,քանզի մեզ կառաջնորդեն լույսով լցված հոգիները մեր ու սիրով լցված մեր աչքերը։Պարզապես մի՛ վախեցիր,հավատա՛ ինձ,ե՛կ,դու չես մոլորվի մութ թունելում,մի՛ վախեցիր լավը լինելու~ց,քանզի ես եմ քո կողքին,քանզի քո կողքին իմ սերն է...Քանզի ես քեզ կսովորեցնեմ սիրել,սիրել ամեն ինչ ու ամենքին...Ես քեզ կրկին կսովորեցնեմ քայլել,սակայն այս անգամ ճիշտ ուղով,արի՛ ինձ հետ...
Ես սիրու~մ եմ քեեեզ...

Մենք ուժեղ ենք...

Դեռ սկսած 13 տարեկանից մինչև 16-17,երբեմն նույնիսկ մինչև 21-22 տարեկան շատ ու շատ երիտասարդներ,այդ թվում նաև ես,սկսում ենք մեզ մեծ ու հասուն զգալ,կարծել թե ծովը մեր ծնկներից է,կյանքը մեծահասակներից լավ ենք հասկանում և  որ վերջիվերջո շատ բան տեսած ու հաղթահարած մարդիկ ենք։Ինչ խոսք,կյանքի 16 տարիները (նշված տարիքների միջինը) քիչ չեն,մենք իրոք այդ տարիքում շատ հուզումնալից ենք դառնում,որի պատճառով էլ հենց սկսում ենք վիճել ծնողների հետ մեր ուզածով շարժվելու համար,կռվում ենք,վիրավորվում,սիրահարվում,տրվում սիրուն,վիճում ընկերների հետ,ինքնահաստատվում ու կամք ցուցաբերում...մի խոսքով ամեն ինչ լի է անկեղծ ու իրական էմոցիաներով։Երևի հենց սա է պատճառը,որ այդ էմոցիոնալ պիկից դուրս գալով մենք մեզ շատ հասուն,ուժեղ ու կայացած ենք զգում։
Վերջերս ինձ մոտ մի հարց ծագեց,որին հաջորդեց իր պատասխանը։Երբ մենք`դեռահասներս,խոսում ենք նրա մասին,որ շատ ուժեղ ենք ու շատ դժվարություններ ենք հաղթահարել,մտածու՞մ ենք արդյոք այս երեխաների մասին։Մտածու՞մ ենք,որ նրանք դեռ մանկուց պայքարում են ապրելու,արժանապատիվ ապրելու,հաստատվելու,իրենց մեր շրջապատում լիիրավ մա~րդ զգալու համար։Ես հասկացա,որ իմ հարցը շատ հաճախ բացասական պատախան կգտնի։
Ես չէ որ պետք է ձեզ ասեմ,թե ինչ ծանր կյանք են նրանք ապրում։Նրանց տեսնելով այլևս ինչպե՞ս մենք կարող ենք խոսել կամքի ուժի մասին։Ի՞նչ ենք մենք հաղթահարել 16 տարի ապրելով։Շատ դժվարություններ։Բայց նրանց չափ-երբեք։
Սիրտս ինչ-որ աննկարագրելի ուրախությամբ և նույնիսկ կասեի անսահման բարությամբ է լցվում,երբ մարդկանց,ամենահասարակ մարդկանց մեջ տեսնում եմ ֆիզիկական և մտավոր թերություններ ունեցով մարդկանց։Պատկերացնու՞մ եք,նրանք իրենց ամբողջ կյանքն անցկացնում են պայքարի մեջ և դեռ այդքանից հետո կամքի ուժ ու եռանդ ունեն առանց արտաքին թերությունների մարդկանց հետ փողոցում քայլելու համար։Ես սիրում եմ նրանց։Շատ չէ,բայց շփվել եմ հաշմանդամների հետ։Նրանց մեջ այնքա~ն կյանք կա։Մի հաշմանդամ մարդու կողքին 5 րոպե անցկացնելը իմ կյանքը երկարեցնում է 5 տարով,հաստատ։Նրանք ապրելու այնքա~ն ցանկություն ունեն...Հաշմանդամները հաճախ քեզանից ու ինձանից ավելի շատ են գնահատում կյանքը...
Իսկ մեր ուժեղ լինելու մասին խոսելիս մտածու՞մ ենք արդյոք մանկատների գոյության մասին։Նրանք կրում են որբ անունն ու պիտակը։Նրանք երբեք մայրական սեր ու հայրական աջակցություն չեն տեսել։Նրանք երբեք հնարավորթյուն չեն ունեցել հասունացման շրջանում ծնողների հետ վիճելու,իսկ ընկերների հետ վիճելու դեպքում մոր գրկի մեջ արտասվելու։Նրանց առաջին քայլերը ոչ ոք չի նկարահանել տեսախցիկով,որ մեծանալիս նայեն իրենց ու ծիծազեն։Նրա թաթիկը մոր նուրբ,բայց ամուր ձեռքը չի բռնել`նրան կյանքի ճանապարհին կանգնեցնելու համար։Նրանք մանկություն,քաղցր ու անհոգ մանկություն չեն ունենում։Նրանք չեն ապրում ծնողների հետ առաջին դասարան գնալու բերկրանքը,որը մենք էլ այդ պահին երբեք չենք զգում,բայց մեծանալիս միայն`հասկանում։Նրանք երբեք ամոթխած չեն նայել մոր բարի աչքերի մեջ`ներում խնդրելով կոտրած բաժակի համար։
Նրանց համար ոչ ոք այնքան անսահման սիրով օրորոցային չի երգել,հեքիաթ չի պատմել ու քնելուց առաջ այտը չի համբուրել...նրանք ստիպված են եղել մեծ ու հասուն լինել դեռ մանուկ ժամանակվանից...Կյանքի օրենքները այլ ու դաժան են նրանց համար։Մանկատան երեխաներն էլ գիտեն վայելել կյանքի իրական հաճույքներն ու գնահատել իրական արժեքները։Այդ երեխաները ընկերությունը գնահատել գիտեն։Նրանք գիտեն`ինչպես մտնել անծանոթ կյանք լրիվ մերկ ու ոտաբոբիկ։Նրանք գիտեն ոչնչից ստեղծել ամեն ինչ։Նրանք չափից դուրս մեծ են...
16 տարեկանում կարելի է տեսնել ու վերապրել շատ դժվար պահեր...Բայց երանի նրա~ն,ում այդ դժվարությունները հաշմանդամության ու որբության ճանապարհին չեն հանդիպի...